ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಲಚಕ್ರದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾಸಕ್ಕೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಧಾರ್ಮಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸವು ಹಿಂದೂಗಳ ಪಾಲಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ಮಾಸವಾಗಿದೆ. ಮಳೆಗಾಲದ ನಡುವೆ ಬರುವ ಈ ಮಾಸವು ಹಸಿರು ಪ್ರಕೃತಿ, ಮಳೆಯ ಸೊಬಗು, ದೇವರ ಆರಾಧನೆ, ವ್ರತ–ಉಪವಾಸ, ಹಬ್ಬ–ಹರಿದಿನಗಳು, ಕುಟುಂಬದ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೌಹಾರ್ದದಿಂದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.
ಶ್ರಾವಣವನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ‘ಶ್ರಾವಣ’, ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ‘ಸಾವನ್’ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೂ ಪಂಚಾಂಗದ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜುಲೈ–ಆಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಶ್ರಾವಣ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನು ಶ್ರವಣ ನಕ್ಷತ್ರದ ಸಮೀಪ ಇರುವುದರಿಂದ ಈ ಮಾಸಕ್ಕೆ ‘ಶ್ರಾವಣ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ ಎಂಬ ಪರಂಪರೆಯ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನ ಆರಾಧನೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೂ, ಈ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿ, ವಿಷ್ಣು, ನಾಗದೇವತೆ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮುಂತಾದ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ.
ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕಥೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರಮಂಥನದ ಕಥೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸುರರು ಅಮೃತವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕ್ಷೀರಸಾಗರವನ್ನು ಮಥಿಸಿದರು. ಸಮುದ್ರಮಂಥನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಹಾಲಾಹಲ ಎಂಬ ಭಯಾನಕ ವಿಷ ಹೊರಬಂತು. ಈ ವಿಷವು ಇಡೀ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ಆಗ ಲೋಕವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಭಗವಾನ್ ಶಿವನು ಆ ವಿಷವನ್ನು ಸೇವಿಸಿ ತನ್ನ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದನು. ಇದರಿಂದ ಶಿವನ ಕಂಠವು ನೀಲವರ್ಣಗೊಂಡು ಅವರಿಗೆ ‘ನೀಲಕಂಠ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ದೊರೆಯಿತು.
ಶಿವನ ಈ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೆ ನೀರು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶ್ರಾವಣ ಸೋಮವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವನಿಗೆ ಜಲಾಭಿಷೇಕ, ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆ ಅರ್ಪಣೆ ಮತ್ತು ‘ಓಂ ನಮಃ ಶಿವಾಯ’ ಮಂತ್ರಜಪಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸವು ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಾಮನ ಅವತಾರದೊಂದಿಗೆ ಸಹ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬ ಪೌರಾಣಿಕ ಪರಂಪರೆ ಇದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಜನ್ಮವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿಯನ್ನು ಸಹ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬಗಳ ನಿಖರ ದಿನಾಂಕಗಳು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಂಚಾಂಗದ ಪ್ರಕಾರ ಬದಲಾಗಬಹುದು.
ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವ
ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸವು ಕೇವಲ ಹಬ್ಬ–ಹರಿದಿನಗಳ ಮಾಸವಲ್ಲ. ಇದು ಮನಸ್ಸಿನ ಶುದ್ಧೀಕರಣ, ಆತ್ಮಚಿಂತನೆ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾತ್ವಿಕ ಜೀವನದ ಮಾಸವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ದೇವರ ಧ್ಯಾನ, ಜಪ, ಪೂಜೆ, ವ್ರತ, ಉಪವಾಸ, ಭಜನೆ ಮತ್ತು ದಾನ–ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು, ಉತ್ತಮ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವುದು ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಶಿವನ ಆರಾಧನೆ
ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸವು ಶಿವಭಕ್ತರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೋಮವಾರಗಳು ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ದಿನವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಶ್ರಾವಣ ಸೋಮವಾರಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತರು ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಜಲಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿ, ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆ, ಹೂವು, ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ‘ಓಂ ನಮಃ ಶಿವಾಯ’ ಎಂಬ ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆ
ಶ್ರಾವಣದ ಶುಕ್ರವಾರಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶ್ರಾವಣ ಶುಕ್ರವಾರ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಕುಟುಂಬದ ಆರೋಗ್ಯ, ಐಶ್ವರ್ಯ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಅಷ್ಟೋತ್ತರ ಶತನಾಮಾವಳಿ ಪಠಣ, ದೀಪಾರಾಧನೆ, ನೈವೇದ್ಯ ಮತ್ತು ಪೂಜೆಗಳು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.
ಉಪವಾಸ ಮತ್ತು ವ್ರತ
ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸ ಮತ್ತು ವ್ರತಾಚರಣೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಕೆಲವರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಪವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಹಣ್ಣು, ಹಾಲು ಅಥವಾ ಸಾತ್ವಿಕ ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉಪವಾಸದ ವಿಧಾನವು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆರೋಗ್ಯ, ಕುಟುಂಬದ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉಪವಾಸದ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ ಕೇವಲ ಆಹಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದಲ್ಲ; ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹ, ಆತ್ಮನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ದೇವರ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವುದು ಆಗಿದೆ.
ಜಪ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನ
ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಜಪ, ಭಜನೆ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿವನ ‘ಓಂ ನಮಃ ಶಿವಾಯ’ ಮಂತ್ರದ ಜೊತೆಗೆ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಜಪಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಇದೆ. ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಜಪವು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶಾಂತಿ ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತವೆ.
ಶ್ರಾವಣ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಜೀವನ
ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸವು ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿದೆ. ಶ್ರಾವಣ ಶುಕ್ರವಾರ, ವರಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ ವ್ರತ, ಮಂಗಳಗೌರಿ ಪೂಜೆ ಮುಂತಾದ ಆಚರಣೆಗಳು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದೊಂದಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹತ್ತಿರವಾಗಿಸುತ್ತವೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ಪರಸ್ಪರ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅರಿಶಿನ–ಕುಂಕುಮ, ತಾಂಬೂಲ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಗೊರೆಗಳನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಸ್ನೇಹ, ಸಹೋದರತ್ವ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯ ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹಿರಿಯರಿಂದ ಕಿರಿಯ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ನಮ್ಮ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಅಡುಗೆ ಪದ್ಧತಿಗಳು, ಕರಕುಶಲ ಕಲೆಗಳು, ಜನಪದ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಮೌಲ್ಯಗಳು ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ.
ಶ್ರಾವಣ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಬಾಂಧವ್ಯ
ಇAದಿನ ವೇಗದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸಮಯ ಕಳೆಯುವುದು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಹಬ್ಬಗಳು ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವುದು, ಹಬ್ಬದ ಅಡುಗೆ ತಯಾರಿಸುವುದು, ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಬಂಧು–ಬಳಗದವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುವುದು ಕುಟುಂಬದ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿರಿಯರು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಬ್ಬಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಸುವುದರಿಂದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯು ಒಂದು ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಶುಕ್ರವಾರ ಯಾರಿಗೂ ಸಾಲ ಕೊಡಬೇಡಿ: ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿಯ ಮುನಿಸಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಈ ಸಣ್ಣ ಎಡವಟ್ಟು
ಶ್ರಾವಣ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಜೀವನ
ಶ್ರಾವಣದ ಅನೇಕ ಆಚರಣೆಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಭಕ್ತಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ ಸಮುದಾಯದ ಸಹಭಾಗಿತ್ವಕ್ಕೂ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ. ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ, ಭಜನೆ, ಕೀರ್ತನೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರವಚನ, ಅನ್ನದಾನ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸೇವಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಜನರಲ್ಲಿ ಒಗ್ಗಟ್ಟು, ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತವೆ.
ಶ್ರಾವಣ ಮತ್ತು ದಾನ–ಧರ್ಮ
ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ದಾನ–ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಡವರಿಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡುವುದು, ಅನ್ನದಾನ ಮಾಡುವುದು, ಅಗತ್ಯವಿರುವವರಿಗೆ ಬಟ್ಟೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು ಮುಂತಾದ ಸೇವಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಅನೇಕರು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಹಿಂದಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಂದೇಶವೆAದರೆ ‘ನಾವು ಪಡೆದದ್ದನ್ನು ಸಮಾಜದೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು’ ಎಂಬುದು. ದಾನವು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಾಗದೆ, ಮಾನವೀಯತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಬೇಕು.
ರೈತರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಶ್ರಾವಣದ ಮಹತ್ವ
ಭಾರತ ಕೃಷಿ ಪ್ರಧಾನ ದೇಶವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸವು ರೈತರ ಜೀವನದಲ್ಲಿಯೂ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಅವಧಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಳೆಗಾಲದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದರಿAದ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಕಾಲ. ಮಳೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಬಂದರೆ ಬೆಳೆಗಳು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ರೈತರು ಉತ್ತಮ ಮಳೆ, ಸಮೃದ್ಧ ಬೆಳೆ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ನೆಮ್ಮದಿಗಾಗಿ ದೇವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರಾವಣವು ರೈತರಿಗೆ ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಾಸವಲ್ಲ; ಅದು ಭೂಮಿ, ಮಳೆ, ನೀರು, ಬೀಜ, ಬೆಳೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಆಳವಾದ ಸಂಬAಧವನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಕಾಲವೂ ಆಗಿದೆ. ಹಬ್ಬ–ಹರಿದಿನಗಳು ಕೃಷಿ ಕೆಲಸದ ನಡುವೆ ರೈತ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ವಿಶ್ರಾಂತಿಯ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.
ಶ್ರಾವಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ
ಶ್ರಾವಣದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆAದರೆ ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಅದರ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಹಸಿರಿನಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ನದಿಗಳು, ಕೆರೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಾಶಯಗಳು ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬುತ್ತವೆ. ಸಸ್ಯಗಳು ಹೊಸ ಚಿಗುರು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಯಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳು ಜೀವಜಾಲದ ಬಗ್ಗೆ ಗೌರವವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಶ್ರಾವಣದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಇಂದಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ‘ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ, ನೀರನ್ನು ಉಳಿಸಿ, ಜೀವಜಾಲವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿ’ ಎಂಬ ಪರಿಸರ ಸಂದೇಶದೊAದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು.
ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ
ಶ್ರಾವಣವು ಭಾರತದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಒಂದೇ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವಂತಿದೆ. ದೇಶದ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಹೆಸರುಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಪದ್ಧತಿಗಳಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ–ಸಮುದಾಯದ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಶ್ರಾವಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಪು, ಹೂವಿನ ಅಲಂಕಾರ, ಜನಪದ ಗೀತೆಗಳು, ಭಜನೆ, ಅಡುಗೆ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿರಿಸುತ್ತವೆ. ಮಳೆಗಾಲದ ಹಸಿರು ಪ್ರಕೃತಿ, ರೈತರ ಆಶಾಭಾವನೆ, ಮಹಿಳೆಯರ ಭಕ್ತಿ, ಕುಟುಂಬದ ಒಗ್ಗಟ್ಟು, ಸಮುದಾಯದ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ, ದಾನ–ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಚಿಂತನೆ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿಸುತ್ತವೆ. ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರಾವಣವನ್ನು ಆಚರಿಸುವಾಗ ಅದರ ಬಾಹ್ಯ ಆಚರಣೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅದರ ಆಂತರಿಕ ಸಂದೇಶವನ್ನೂ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯ. ಭಕ್ತಿ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವುದಲ್ಲ; ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವುದು, ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು, ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು, ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದೂ ಭಕ್ತಿಯ ಒಂದು ರೂಪವೇ ಆಗಿದೆ.
ಆದ್ದರಿಂದ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸವು ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೇರುಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶಾಂತಿ ನೀಡುವ, ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ–ಸೌಹಾರ್ದವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಭಕ್ತಿ, ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಪವಿತ್ರ ಮಾಸವಾಗಿದೆ.
ಲೇಖನ: ಪ್ರೊ. ವೀಣಾ ಆರ್. ತಿರ್ಲಾಪೂರ,
ಉಪನ್ಯಾಸಕರು, ಲೇಖಕರು
ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಸುದ್ದಿಗಳ್ನು ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ